Kaan Gedikli

Web geliştirme süreçleri ile ilgili bir seri yayınlamayı düşünüyordum, bu süreçte tek tek HTML, CSS veya JavaScript’i ders olarak yayınlamak yerine daha başka bir şeyi, aslında göz ardı ettiğimiz işi yani tarih kısmını ele almayı düşündüm. Tüm bu web serüveninin nasıl başladığına, nasıl geliştiğine, yani bu işin tarihine dair bir özet yapmak istedim. Ne oldu da bu ihtiyaçlar doğdu? Nereden başladı ve nereye gidiyor, ne işe yararlar? İşin biraz daha geek ve genel kültür tarafı için yazı serisini takip etmenizi öneririm. Tabii ki web’in iskeleti olan HTML ile başlayacağız. Daha sonrasında tahmin edeceğiniz üzere CSS ve JavaScript’in tarihine odaklanacağız. Bu serinin sonu ile birlikte web browserlarının tarihi ve gelişimi ile ilgili ayrı bir seri hazırlayacağım. Ne de olsa browserları ve interneti birbirinden ayrı düşünmek olmaz.

HyperText Markup Language, HTML ve Türkçesi ile Hiper Metin İşaretleme Dili, 1980’li yılların sonunda CERN‘de doğdu.

Doğuşu, CERN’de çalışan Tim Berners-Lee‘nin, CERN araştırmacılarının belgeleri kullanması ve paylaşması için bir sistem arayışında olması ile gerçekleşti. 1989’da, internet tabanlı bir metin sistemi öneren bir not yazan Lee’nin önerisi ile HTML belirlendi ve 1990’ın sonlarında tarayıcı yazılımı ile birlikte doğmuş oldu. 1993 yılında, ilk resmi sürümü olan HTML 1.0 ile birlikte internetin ve tarayıcıların tümü yeni bir çağa doğru gidiyordu.

94 yılına gelindiğinde HTML 2.0 ile birlikte yeni özellikler de eklenmişti.

95 yılında ise Netscape önderliğinde hem HTML 3.0 hem de JavaScript dünyaya tanıtıldı. Ancak JavaScript, o dönemde “Mocha” adıyla başladı ve daha sonra “LiveScript” olarak adlandırıldı. Son olarak, Netscape Navigator 2.0 ile birlikte “JavaScript” adını alacaktı.

1995 yılı bazı önemli kırılmalara ev sahipliği yapan yıllardan biriydi. Bu sene içerisinde, web tarayıcıları popüler hale gelmeye başlamıştı. Netscape Navigator 1995’te büyük bir başarı elde etmişti. Aynı yıl yeni bir dev de sahneye geliyordu; Microsoft Internet Explorer. Şimdilerde her ne kadar hantallığı ile hatırlasak da Internet Explorer, bir çok şeyin öncüsü ve uzun bir zaman pazar payının en büyük ortağı olacaktı. Daha sonralarında ise sahnesini Microsoft Edge‘e bırakacak ve tarihteki yerini alacaktı.

Yine 1995 yılında Windows 95‘in çıkmasıyla bilgisayar kullanımı ve buna bağlı olarak da internetin kullanımı artacaktı. Amazon gibi bir dev de bu sene ilk defa kitap satışına başlıyordu, ardından e-bay’de aynı sene internet tarihindeki yerini alacaktı. Yine aynı sene, web standartlarının oturtulması adına W3C‘de kuruldu.

HTML’e dönmek gerekirse, 1995’ten sonra 2 versiyon daha duyuruldu. En son 2014 yılında HTML5, W3C tarafından resmi olarak yayınlandı ve bugünki haline en yakın şekline bürünmüş oldu. Bu sürüm ile birlikte video, ses ve medya öğeleri doğrudan entegre edilebilir oldu, mobil cihazlar ile olan ilişkiler artırıldı ve semantik HTML de lügatımıza dahil edildi.

Resmi olarak duyurulduğu 1993 yılından bu yana düşünürsek HTML’in 30. yaşını kutlamak çok da abes olmayacaktır. Bunca zamandır internetin bel kemiği hatta tüm iskeleti olarak bizlerle olması da hikayesinin bitmediği göstermekte.