Kaan Gedikli

Bu yazıda; Active Directory nedir, ne için kullanırız gibi soruların cevaplarına bakacağız. Active Directory ya da kısaca AD, çok fazla özellik içerdiği için her şeye değinmek imkânsız olacak elbette, o yüzden kendi kullandığım ve merak edip araştırdığım yerlere soru cevap şeklinde değineceğim.

Not: Bu yazı, ChatGPT ile bir söyleşi şeklinde gerçekleşti ve direkt olarak burada da yer almasını istedim. Active Directory’nin diğer özelliklerini de yazmak için bir yazı dizisi yapmayı planlıyorum, ilk adımımız bu yazı ile başlayacak.

Active Directory Nedir?

Active Directory (AD), Microsoft tarafından geliştirilen ve bir ağdaki kaynakları (bilgisayarlar, kullanıcılar, gruplar, cihazlar, vb.) merkezi olarak yönetmeyi sağlayan bir dizin hizmetidir. Büyük ölçekli şirketler ve kuruluşlar tarafından, özellikle Windows Server işletim sistemi üzerinde, kullanıcı ve bilgisayar hesaplarının yönetimi, güvenliği ve yetkilendirme işlemleri için yaygın olarak kullanılır.

Active Directory İle Ne Yapabilirim?

Active Directory, ağdaki nesneleri hiyerarşik bir yapıda düzenler. Bu yapı şunları içerir:

1. Domain (Etki Alanı): Active Directory’nin temel birimidir. Bir domain, ortak bir veritabanını ve güvenlik politikalarını paylaşan bir grup kullanıcı, bilgisayar ve diğer kaynakları içerir.
2. Forest (Orman): Birden fazla domaini içeren ve bu domainler arasında güven ilişkilerini yöneten en üst seviyedeki AD yapısıdır.
3. Organizational Unit (OU – Organizasyon Birimi): Domain içindeki nesneleri (kullanıcılar, gruplar, bilgisayarlar) daha küçük gruplar halinde düzenlemek için kullanılan bir yapıdır. Bu, özellikle büyük organizasyonlarda kaynakları yönetmek ve gruplamak için kullanışlıdır.
4. Group Policy (Grup İlkesi): Kullanıcı ve bilgisayarlar için çeşitli ayarların merkezi olarak yapılandırılmasını sağlar. Örneğin, bir Group Policy ile tüm kullanıcıların masaüstü arka plan resimlerini ayarlayabilir veya parola politikalarını belirleyebilirsiniz.
5. Global Catalog (Global Katalog): Ormandaki tüm nesnelerin kısmi bir kopyasını tutar ve hızlı arama ve sorgulama işlemleri sağlar.

Active Directory Kullanarak Group Policy’de Neler Yapabiliriz?

Active Directory (AD) kullanarak Grup İlkesi Nesneleri (GPO – Group Policy Objects) ile birçok farklı ayarı merkezi olarak yönetebilirsiniz. Bu, özellikle büyük organizasyonlarda güvenlik politikalarının uygulanması, kullanıcı ve bilgisayarların standart hale getirilmesi gibi işlemler için oldukça etkilidir. AD kullanarak Grup İlkesi ile yapabileceğiniz bazı örnekler:

1. Parola Politikaları

• Minimum parola uzunluğu belirleme.
• Parola karmaşıklık gereksinimlerini ayarlama (büyük/küçük harf, rakam, özel karakter).
• Parola değiştirme sıklığını belirleme.
• Hesap kilitleme eşiği ayarlama (belirli sayıda başarısız girişten sonra hesap kilitlenir).

2. Masaüstü ve Kullanıcı Arayüzü Ayarları

• Kullanıcıların masaüstü arka planlarını zorunlu bir şekilde ayarlama.
• Belirli masaüstü simgelerini (Bilgisayarım, Geri Dönüşüm Kutusu, vs.) gösterme veya gizleme.
• Başlat menüsü ve görev çubuğu düzenlemelerini sabitleme.

3. Yazılım Yükleme ve Güncellemeleri

• Belirli yazılımların istemcilere otomatik olarak yüklenmesini sağlama.
• Belirli yazılımların kaldırılmasını veya engellenmesini sağlama.
• Windows Güncellemeleri için ayarları yapılandırma (güncellemelerin otomatik olarak indirilmesi ve yüklenmesi).

4. Güvenlik Ayarları

• Kullanıcıların belirli sistem ayarlarına (örn. Denetim Masası, Kayıt Defteri) erişimini kısıtlama.
• USB ve taşınabilir medya cihazlarının kullanımını engelleme.
• Belirli ağ paylaşım klasörlerine erişimi kısıtlama.
• Yerel yönetici hesaplarını devre dışı bırakma veya kısıtlama.

5. Ağ Ayarları

• Proxy ayarlarını zorunlu kılma.
• DNS ve DHCP ayarlarını yapılandırma.
• Belirli IP adreslerine veya ağlara erişimi engelleme.

6. Giriş ve Çıkış Betikleri

• Kullanıcıların oturum açtığında veya kapattığında çalışacak özel betikler belirleme. Örneğin, oturum açıldığında belirli sürücüleri bağlama veya çıkışta belirli klasörleri temizleme.

7. Yönlendirilmiş Klasörler

• Belirli kullanıcı klasörlerinin (Belgelerim, Masaüstü, vs.) ağ üzerindeki belirli bir yere yönlendirilmesini sağlama, böylece kullanıcıların dosyaları merkezi olarak yedeklenebilir ve yönetilebilir hale gelir.

8. Internet Explorer/Microsoft Edge Ayarları

• Varsayılan ana sayfa ayarlarını zorunlu kılma.
• Belirli güvenlik seviyelerini veya güvenlik bölgelerini yapılandırma.
• Pop-up engelleyici ayarlarını yapılandırma.

9. Güvenlik Günlüğü ve Denetim Politikaları

• Kullanıcı etkinliklerini ve güvenlik olaylarını izlemek için denetim politikalarını yapılandırma.
• Belirli dosya veya klasörlere erişimi izleme.

10. Yöneticilere ve Kullanıcılara Yetki Verme

• Belirli uygulamaları veya sistem görevlerini çalıştırabilmesi için kullanıcılara yetkiler verme.
• Yöneticilere, belirli kullanıcı grupları üzerinde daha fazla denetim sağlama.

Bu örnekler, Grup İlkesi kullanarak yönetebileceğiniz birçok ayardan sadece birkaçıdır. Grup İlkesi, AD yönetiminin en güçlü araçlarından biridir ve doğru yapılandırıldığında, ağ güvenliği ve verimliliğini büyük ölçüde artırabilir.

Active Directory (AD) üzerinden Grup İlkesi Nesneleri (GPO) kullanarak, kullanıcı oturum açtığında Microsoft Edge’in otomatik olarak açılmasını ve belirli bir ana sayfayı yüklemesini istiyorum, nasıl yaparım?

1. Grup İlkesi Yönetim Konsolunu Açma

• Windows Server’da Grup İlkesi Yönetim Konsolu (Group Policy Management Console – GPMC)‘yu açın.
• İlgili Organizasyon Birimi (OU)‘yu veya Etki Alanı (Domain)‘ı seçin ve bu alan üzerinde yeni bir Grup İlkesi Nesnesi oluşturun veya mevcut bir GPO’yu düzenleyin.

2. Microsoft Edge’in Otomatik Olarak Açılmasını Sağlama

• GPO üzerinde sağ tıklayın ve Düzenle (Edit) seçeneğini seçin.
• Kullanıcı Yapılandırması (User Configuration) > Yönetim Şablonları (Administrative Templates) > Sistem (System) > Oturum Açma (Logon) yolunu izleyin.
• Sağ tarafta, Kullanıcı oturum açtığında bu programları çalıştır (Run these programs at user logon) politikasını bulun ve çift tıklayın.
• Etkin (Enabled) seçeneğini seçin ve aşağıdaki gibi program adını ekleyin:
  • C:\Program Files (x86)\Microsoft\Edge\Application\msedge.exe

3. Microsoft Edge Ana Sayfa Ayarını Yapılandırma

• Aynı GPO düzenleme ekranında, Kullanıcı Yapılandırması (User Configuration) > Yönetim Şablonları (Administrative Templates) > Microsoft Edge yolunu izleyin.
• Anasayfa Ayarları (Configure Start Pages) politikasını bulun ve çift tıklayın.
• Etkin (Enabled) seçeneğini seçin ve Açılış Sayfaları (Start Pages) bölümüne istediğiniz URL’yi girin.
• Örneğin: https://www.kaangedikli.com

4. Grup İlkesini Uygulama

• Ayarları kaydedin ve Grup İlkesi düzenleme penceresini kapatın.
• Değişikliklerin geçerli olması için GPO’yu istemcilere dağıtmanız gerekebilir. Bunun için, istemci makinelerde Komut İstemi’ni açarak gpupdate /force komutunu çalıştırabilirsiniz.

5. Son Kontrol

Bir kullanıcı etkilenen Domain içinde oturum açtığında, Microsoft Edge otomatik olarak açılmalı ve belirlediğiniz ana sayfa yüklenmelidir.

Bu adımlarla, oturum açıldığında Edge’in otomatik olarak başlatılmasını ve istediğiniz ana sayfanın ayarlanmasını sağlamış olursunuz.

Domain yapısı ve Forest Nedir, ayrıntıları neler?

Active Directory (AD) mimarisinde, domain (etki alanı) ve forest (orman) yapıları, ağın organizasyonu ve yönetimi için temel taşlardır. Bu kavramların ayrıntılarına bakalım:

Domain (Etki Alanı)

• Domain, Active Directory’de kullanıcılar, bilgisayarlar, gruplar ve diğer nesneler için bir yönetim sınırını temsil eder.
• Domain, ortak bir veritabanı (directory) ve güvenlik politikalarını paylaşan bir grup nesneyi içerir. Her domain, kendi kullanıcı hesaplarını, gruplarını, bilgisayarlarını ve diğer nesnelerini yönetir.
• Domain’ler, AD’nin temel yönetim birimidir ve bir organizasyon içindeki kaynakların merkezi yönetimini sağlar.
• Bir domain içindeki tüm nesneler aynı Active Directory veritabanını paylaşır ve bu veritabanı domain denetleyicileri (Domain Controllers – DC) üzerinde tutulur.
• Domain’ler, genellikle bir şirketin farklı bölümleri veya coğrafi bölgeleri arasında organizasyon yapısını yansıtacak şekilde düzenlenir.
• Güvenlik politikaları ve kullanıcı izinleri domain düzeyinde tanımlanabilir ve yönetilebilir.
• Bir domain, fully qualified domain name (FQDN) kullanılarak tanımlanır, örneğin: company.com veya europe.company.com.

Forest (Orman)

• Forest, Active Directory’nin en üst düzey hiyerarşik yapısıdır ve bir veya daha fazla domain içerebilir.
• Bir forest, birden fazla domain’in bir arada bulunduğu bir yapıdır. Bu domain’ler, ortak bir şema (schema) ve yapılandırma (configuration) veritabanını paylaşır, ancak her domain kendi kullanıcı ve grup bilgilerini tutar.
• Forest’ın temel bileşenleri:
  • Şema (Schema): Forest düzeyinde, tüm domain’ler için ortak bir nesne sınıfları ve nitelikleri kümesi tanımlanır. Şema, tüm AD nesnelerinin yapısını tanımlar (örneğin, kullanıcı hesapları, gruplar, bilgisayarlar).
  • Yapılandırma (Configuration): Bu, forest içindeki tüm domain’ler için orman yapılandırma bilgilerini içerir. Örneğin, site yapısı, replikasyon topolojisi, AD hizmetlerinin yapılandırmaları bu bölümde yer alır.
  • Global Catalog (Global Katalog): Forest içinde, tüm domain’lerdeki nesnelerin kısmi bir kopyasını tutan bir veritabanıdır. Bu, ormandaki herhangi bir nesneyi hızlıca arama ve erişim sağlamada kullanılır.
• Forest düzeyinde, domain’ler arasında güven ilişkileri (trust relationships) kurulur. Bu ilişkiler, bir domain’in kullanıcılarının diğer domain’lerdeki kaynaklara erişimini sağlar.
• Genellikle, organizasyonlar tek bir forest kullanır; ancak, çok büyük veya karmaşık yapıdaki organizasyonlar, farklı yönetim veya güvenlik gereksinimlerini karşılamak için birden fazla forest oluşturabilirler.
  

Domain ve Forest Arasındaki İlişki

• Bir forest, birden fazla domain içerebilir ve bu domain’ler bir hiyerarşi içinde organize edilebilir. İlk oluşturulan domain’e forest root domain denir ve bu domain, forest’ın merkezinde yer alır.
• Forest içindeki domain’ler arasında transitif güven ilişkileri otomatik olarak kurulur. Bu, bir domain’deki kullanıcıların diğer domain’lerdeki kaynaklara erişmesini sağlar.
• Bir forest’ın kapsamı genellikle tüm organizasyonu kapsarken, domain’ler daha küçük yönetim birimleri olarak kullanılabilir. Örneğin, bir şirketin Amerika, Avrupa ve Asya ofisleri için ayrı domain’ler, ancak tek bir forest olabilir.

Forest ve Domain Kullanım Örnekleri

• Küçük Organizasyon: Tek bir domain ve forest kullanır. Tüm kullanıcılar, gruplar ve bilgisayarlar bu domain içinde yönetilir.
• Büyük Organizasyon: Birden fazla domain’e sahip olabilir, ancak bu domain’ler tek bir forest içinde yer alır. Örneğin, bir şirketin farklı coğrafi bölgelerdeki ofisleri için farklı domain’ler olabilir, ancak hepsi aynı forest’ın bir parçasıdır.
• Çok Uluslu Şirketler: Güvenlik ve yönetim ihtiyaçlarına göre birden fazla forest kullanabilir. Her forest kendi domain’lerine ve kaynaklarına sahip olabilir ve genellikle diğer forest’larla sınırlı veya hiç güven ilişkisi olmayabilir.